Khi nhắc đến lý do con người chơi game, những câu trả lời quen thuộc thường là giải trí, cạnh tranh hoặc giao lưu bạn bè. Tuy nhiên, những người làm lâu năm trong ngành hiểu rõ một thực tế đơn giản. Cùng một trò chơi có thể giữ chân nhiều nhóm game thủ khác nhau. Điều này xảy ra bởi vì nó thỏa mãn những nhu cầu tâm lý riêng biệt của họ.

Do đó, các tác giả của một nghiên cứu gần đây đã tạo ra một thang đo mới. Nghiên cứu này có tên là Gaming Motivation Inventory (GMI). Cụ thể, nó giải quyết câu hỏi nền tảng về lý do người chơi tìm đến game. Nó cũng giải thích cấu trúc thực sự của những động cơ này.

Vì sao nghiên cứu này đáng tin cậy?

Nghiên cứu này mang lại giá trị thực tiễn cao cho các nhà phát triển và chuyên gia tiếp thị. Thêm vào đó, các nhà phân tích hành vi cũng được hưởng lợi lớn từ nó. Giá trị này đến từ ba yếu tố cốt lõi:

• Tính toàn diện và linh hoạt: Đầu tiên, nó khắc phục những nhược điểm của các thang đo cũ. Kết quả là, nó tạo ra một công cụ đo lường chuẩn xác cho mọi thể loại game.

• Dữ liệu thực tế, quy mô lớn: Thứ hai, các nhà nghiên cứu đã khảo sát 14.740 game thủ cốt lõi. Do đó, kết quả đạt tính đại diện và độ tin cậy cao.

• Quy trình kiểm định khắt khe: Cuối cùng, công cụ này đã trải qua nhiều giai đoạn sàng lọc. Nói ngắn gọn, đây là một công cụ mang tính khoa học và bài bản cao.

Nội dung nghiên cứu: 6 động cơ cốt lõi khiến con người chơi game [1]

Nghiên cứu tiết lộ một phát hiện quan trọng. Cụ thể, 26 động cơ riêng biệt được phân loại vào sáu nhóm chính. Do đó, sáu nhóm này cung cấp một khung phân tích toàn diện. Khung này giúp chúng ta hiểu rõ hành vi của người chơi hiện đại.

Mastery (Làm chủ và chinh phục)

Đầu tiên, động cơ này gắn liền với việc cải thiện kỹ năng và hiểu rõ hệ thống. Người chơi muốn vượt qua thử thách và cảm nhận sự tiến bộ cá nhân. Do đó, nhóm này phản hồi tốt với các thiết kế có chiều sâu. Ví dụ, họ thích các hệ thống thăng tiến rõ ràng và mục tiêu dài hạn. Hơn nữa, dữ liệu cho thấy người chơi game nhập vai (RPG) thường có chỉ số Mastery cao hơn.

Immersion và Escapism (Đắm chìm và thoát ly thực tại)

Tiếp theo, động cơ này liên quan đến việc nhập vai và trải nghiệm cốt truyện. Người chơi muốn khám phá một thế giới khác. Đôi khi, họ cũng muốn né tránh những áp lực trong đời thực.

Một minh chứng hoàn hảo là tựa game Tru Tiên 3D. Trò chơi này duy trì được một cộng đồng cực kỳ trung thành nhờ tận dụng cốt truyện gốc. Kết quả là, người chơi tìm đến tựa game này để thỏa mãn nhu cầu đồng nhất danh tính.

Họ khao khát thoát khỏi thực tại. Họ hoàn toàn đắm chìm vào một thế giới giả tưởng. Nhờ đó, họ được sống như những hiệp khách giang hồ. Nhìn chung, đây là một động cơ rất quan trọng. Nó trực tiếp tạo ra những trải nghiệm chơi game tích cực. Tuy nhiên, nó mang theo rủi ro tiềm ẩn nếu người chơi phụ thuộc quá nhiều vào nó.

Tìm hiểu thêm về Gamota để khám phá cách xây dựng những thế giới lôi cuốn này.

Competition (Cạnh tranh và vị thế)

Hơn nữa, động cơ này tập trung vào chiến thắng và sự so sánh. Người chơi muốn đạt thứ hạng cao và được công nhận. Do đó, các vòng lặp cạnh tranh rõ ràng thu hút mạnh mẽ nhóm này. Họ cũng thích những thay đổi chiến thuật có tính toán. Đáng chú ý, người chơi MOBA thường ghi nhận điểm số Competition cao hơn người chơi RPG.

Stimulation (Kích thích và hưng phấn)

Thêm vào đó, động cơ này liên quan đến việc tìm kiếm nhịp độ nhanh và sự hưng phấn. Người chơi tìm kiếm những bất ngờ và thử thách phản xạ. Kết quả là, nhóm này thích các trò chơi có cường độ cao. Họ tận hưởng các pha hành động liên tục hoặc vòng lặp nhanh. Cụ thể, người chơi thể loại hành động phiêu lưu và bắn súng thường có chỉ số Stimulation cao.

Social (Kết nối xã hội)

Ngoài ra, động cơ này gắn liền với sự tương tác và hợp tác. Người chơi muốn tham gia các nhóm và cảm nhận sự thuộc về cộng đồng. Quan trọng là, nhu cầu này tồn tại vượt ra ngoài các game nhiều người chơi. Thiết kế cộng đồng tốt cũng thúc đẩy tương tác xã hội. Ví dụ, các sự kiện trong game khuyến khích sự hợp tác. Thông thường, điểm Social cao nhất thuộc về người chơi MOBA.

Habit và Boredom (Thói quen và giải trí khi nhàm chán)

Động cơ này cực kỳ phổ biến. Nhiều người chơi mở game đơn giản chỉ vì thói quen hàng ngày, hoặc họ chơi để lấp đầy khoảng thời gian trống.

Do đó, nghiên cứu liên kết nhóm này với sự thiếu hụt các mục tiêu cụ thể.

Về mặt thiết kế, động cơ này liên quan đến các vòng lặp ngắn, khả năng dễ tiếp cận và rào cản thấp.

Thể loại game không hoàn toàn quyết định động cơ người chơi

Thông thường, các nhà phát triển phân loại người chơi theo thể loại để suy ra động cơ.

Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra một thiếu sót – mối liên hệ giữa động cơ và thể loại thực chất khá yếu, thể loại chỉ là một yếu tố mang tính gợi ý.

Trong thực tế, một thể loại game thu hút rất nhiều nhóm người chơi. Ngược lại, một động cơ có thể xuất hiện qua nhiều thể loại.

Và vòng lặp gameplay mới là thứ duy trì sự gắn kết của người chơi. Các cơ chế hệ thống quan trọng hơn nhiều so với việc phân loại thể loại đơn thuần.

Góc nhìn từ thực tế thị trường game Việt Nam

Hiện tại, thị trường game Việt Nam đang phát triển nhanh chóng. Thị trường này có quy mô ước tính khoảng 58,5 triệu người chơi trên thiết bị di động. [2]

Hơn nữa, thị trường phân mảnh này chứng minh một điểm then chốt – mỗi nhóm động cơ có một tệp game thủ riêng biệt. Do đó, việc áp dụng sáu nhóm này giúp giải thích ngành công nghiệp trong nước.

• Game MOBA và Sinh tồn: Những trò chơi này bùng nổ độ phổ biến. Chúng kết hợp hoàn hảo động cơ Competition và Social. Kết quả là, thời lượng chơi hàng ngày đạt 74 đến 77 phút. [3]

• Game MMORPG: Những trò chơi này sở hữu thời lượng chơi cao nhất. Chúng đạt tới 108 phút mỗi ngày. Điều này xảy ra bởi vì chúng đáp ứng sâu sắc động cơ Mastery và Immersion. [3]

• Game Nhàn rỗi và Giải trí nhanh: Những trò chơi này phản ánh động cơ Habit và Boredom. Chúng giúp lấp đầy thời gian trống trong lối sống bận rộn. Do đó, chúng đạt trung bình khoảng 36 phút mỗi ngày. [3]

Bài học ứng dụng dành cho ngành game

Từ các nhóm này, ngành công nghiệp có thể rút ra những bài học thực tiễn. Nhờ đó, các nhóm có thể cải thiện việc phát triển sản phẩm và tiếp thị.

Phân khúc người chơi theo động cơ thay vì thể loại

Một trò chơi duy nhất có thể thỏa mãn nhiều động cơ, vì vậy các nhóm không nên chỉ dựa vào thể loại yêu thích. Thay vào đó, họ nên hỏi về các nhu cầu cốt lõi. Cách tiếp cận này mang lại một góc nhìn chính xác hơn nhiều.

Thiết kế hệ thống dựa trên nhu cầu cảm xúc

Mỗi động cơ tương ứng với một cảm xúc mong muốn. Ví dụ, Mastery cần một cảm giác tiến bộ rõ ràng, Competition cần sự công bằng. Vì vậy cách tiếp cận này giúp các nhà phát triển tập trung vào những cảm giác cốt lõi. Nó ngăn chặn việc họ bổ sung tính năng một cách tràn lan.

Định hình thông điệp marketing và nội dung

Việc tiếp thị hiệu quả phải nhắm thẳng vào động cơ của người chơi. Ví dụ, nhóm Mastery quan tâm đến chiều sâu chiến thuật. Trong khi đó, nhóm Immersion thích cốt truyện. Do đó, các quảng cáo phải phù hợp với những mong muốn cụ thể này.

Cân bằng giữa trải nghiệm và yếu tố sức khỏe hành vi

Cuối cùng, các nhóm phát triển phải thiết kế sản phẩm một cách có trách nhiệm. Họ nên tối ưu hóa các hệ thống thông báo cẩn thận, phải kiểm soát độ dài của các phiên chơi. Sự cân bằng này giúp duy trì một trải nghiệm bền vững.

Kết luận

Tóm lại, nghiên cứu xác định sáu động cơ cốt lõi. Những động cơ này tạo ra một khung phân tích vững chắc.

Hơn nữa, chúng mang lại cho những người làm trong ngành một ngôn ngữ chung, rằng khách hàng không chỉ đơn thuần là đang chơi một trò chơi mà họ tìm kiếm một trải nghiệm tâm lý cụ thể.

Cuối cùng, việc nắm bắt những động cơ này hỗ trợ phát triển sản phẩm tốt hơn, cũng giúp các nhóm thấu hiểu người chơi một cách sâu sắc.

Tài liệu tham khảo

1. Király, O., Billieux, J., King, D. L., Urbán, R., Koncz, P., Polgár, E., & Demetrovics, Z. (2022). A comprehensive model to understand and assess the motivational background of video game use: The Gaming Motivation Inventory (GMI). Journal of Behavioral Addictions.

2. Antom. (2025, November 12). Vietnam Gaming & Payment Trends Report: Unlocking Growth in a Young, Dynamic, Mobile-First Gaming Market

3. Funtap Games. (2026, February 6). Vietnam Mobile Gaming 2025: The Next Billion-Dollar Frontier in Southeast Asia.